የማኑዋል ማርሽ እና የዲዝል ሞተሮች ማክተሚያ፦ እስከ 2030 ሙሉ በሙሉ ይጠፋሉ?

ለበርካታ አስርት ዓመታት የመኪና አድናቂዎች (Petrolheads) ከምንም በላይ የሚወዱት ነገር ቢኖር የማኑዋል መኪና ማርሽ (Gearstick) የመቀያየር እና የክላች (Clutch) ረገጣ ስሜትን ነበር። በተለይም በአውሮፓ ገበያ ማኑዋል መኪኖች የቁጠባ እና የጥንካሬ ምልክት ተደርገው ይወሰዱ ነበር። ሆኖም ግን ያ ዘመን በታሪክ ገፅ ላይ ብቻ ሊቀጥል ጥቂት ዓመታት ብቻ ቀርተውታል።

ቪሂክል ዳታ ግሎባል (Vehicle Data Global - VDG) የተባለው የአውቶሞቲቭ መረጃ ተንታኝ ድርጅት ይፋ ባደረገው አዲስ ጥናት መሠረት፥ እስከ እ.ኤ.አ. 2030 ድረስ ማኑዋል መኪኖች እና የዲሴል (Diesel) ሞተሮች ከገበያ ሙሉ በሙሉ ሊጠፉ ይችላሉ። ይህ ለውጥ የመኪና አሽከርካሪዎችን ልምድ ብቻ ሳይሆን የአምራቾችን የቢዝነስ ስትራቴጂ ሙሉ በሙሉ እየቀየረው ይገኛል።

የማኑዋል ማርሽ ውድቀት ቁጥሮች ምን ይነግሩናል?

የማኑዋል መኪኖች ፍላጎት መቀነስ የተጀመረው ዛሬ አይደለም፤ ነገር ግን በአሁኑ ወቅት ውድቀቱ እጅግ ፈጣን ሆኗል።

• እ.ኤ.አ. በ2016 በማኑዋል እና በአውቶማቲክ ማርሽ መካከል የነበረው ምርጫ ተመጣጣኝ ነበር።
• ሆኖም ግን፣ በ2026 መጀመሪያ ወራት የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩት በአውሮፓና በዩናይትድ ኪንግደም ከተሸጡ አዳዲስ መኪኖች ውስጥ ማኑዋል ማርሽ ያላቸው 13.7 በመቶ ብቻ ናቸው።
• ከሁሉም በላይ የሚያስገርመው ደግሞ፣ ሽግግሩ የኤሌክትሪክ መኪኖች (ኢቪዎች ማርሽ ስለሌላቸው) ስለመጡ ብቻ የመጣ አይደለም። ተጠቃሚዎች በተለመዱት የነዳጅ (Petrol) መኪኖች ላይ እንኳን ማኑዋልን መምረጥ አቁመዋል። በነዳጅ መኪኖች ውስጥ የማኑዋል ድርሻ በ2019 ከነበረበት 55% በ2025 ወደ 34% ዝቅ ብሏል።

ዲዝል (Diesel)፦ ከአየር ብክለት ቅሌት እስከ መረሳት

ከማኑዋል ማርሽ ባልተናነሰ ሁኔታ የዲሴል ሞተሮችም ህይወት እያከተመላት ይገኛል። ዲሴል መኪኖች ረጅም ርቀት ለሚጓዙ አሽከርካሪዎች የመጀመሪያ ምርጫ የነበሩ ቢሆንም፥ ከ2015ቱ የፎልክስዋገን (Volkswagen) የልቀት መጠን ማጭበርበር ቅሌት (Dieselgate) በኋላ ስማቸው ጠፍቷል።

ከ2016 ጀምሮ የዲሴል መኪኖች የገበያ ድርሻ በ92 በመቶ አሽቆልቁሏል። በአሁኑ ወቅት (በ2026) በአውሮፓ ህብረት አጠቃላይ አዳዲስ መኪኖች ሽያጭ ውስጥ የዲሴል ድርሻ 8.1% ብቻ ሆኗል። በአንፃሩ የሃይብሪድ (Hybrid) መኪኖች 38.7% እንዲሁም የኤሌክትሪክ መኪኖች (BEV) 18.8% የገበያ ድርሻ በመያዝ ዲሴልን ሙሉ በሙሉ ተክተውታል።

አምራቾች ለምን ማኑዋልን ማምረት ያቆማሉ? (The Economics of Decline)

እዚህ ላይ የሚነሳው ወሳኝ ጥያቄ፦ "የሆነ ጥቂት መቶኛ ፍላጎት ካለ አምራቾች ለምን ማኑዋል መኪና ማምረት ይቀጥላሉ?" የሚለው ነው። መልሱ የኢኮኖሚክስ ስሌት ነው።

አንድን መኪና በማኑዋል ማርሽ ለማምረት፣ አምራቾች ለብቻው የምርምር እና ልማት (R&D) ወጪ ማውጣት፣ ለአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣናት የልቀት መጠን ማረጋገጫ (Certification) ማውጣት እና የተለየ የማምረቻ መስመር መዘርጋት አለባቸው። የማኑዋል ሽያጭ መጠን ከ5% እስከ 10% በታች በሚወርድበት ጊዜ፣ እነዚህን ወጪዎች ሽያጩ ሊሸፍናቸው አይችልም። ስለዚህ አምራቾች ለጥቂት ፈላጊዎች ብለው ኪሳራ ውስጥ ከመግባት ይልቅ ሙሉ በሙሉ ማኑዋልን ከዝርዝራቸው ውስጥ ይሰርዛሉ። እንደ መርሴዲስ፣ ቮልቮ እና ሚኒ (MINI) ያሉ ታዋቂ ብራንዶች አሁን ላይ ማኑዋል ማምረት ሙሉ በሙሉ አቁመዋል።

ማኑዋል እና የዲዝል የሚተርፉበት ብቸኛ ምሽግ

የማኑዋል እና የዲሴል ጥምረት እስከ 2030 ሙሉ በሙሉ የሚጠፋው በተሳፋሪ (የቤት) መኪኖች ላይ ብቻ ነው። ነገር ግን በአንድ ዘርፍ አሁንም በበላይነት እየመሩ ይገኛሉ፦ እሱም የቀላል ጭነት ተሽከርካሪዎች (Commercial Vans) ገበያ ነው።

በባህሪያቸው ከባድ ዕቃዎችን ለረጅም ርቀት የሚያጓጉዙ የንግድ መኪኖች (Vans) አሁንም ከ60% በላይ በዲሴል ሞተር የሚሰሩ ሲሆን፥ ከእነዚህ ውስጥ 63% የሚሆኑት ማኑዋል ማርሽ ይጠቀማሉ። የኤሌክትሪክ ቫኖች (Electric Vans) ዋጋ ውድ መሆን እና የባትሪ አቅማቸው ለከባድ ጭነት አለመታመኑ ይህ ዘርፍ በፈጣን ሁኔታ ወደ ኤሌክትሪክ እንዳይቀየር አድርጎታል። ሆኖም ግን ይህ ምሽግም ቢሆን እስከ 2035 ባሉት ዓመታት መፈረሱ የማይቀር ነው።

እ.ኤ.አ. 2030 በአውቶሞቲቭ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ መዝጊያ ይሆናል። መኪናን መቆጣጠር እና ማሽከርከር ማለት ማርሽ እያገላበጡ ክላች መረገጥ ነው ብለው ለሚያምኑ አሽከርካሪዎች ይህ ዜና አሳዛኝ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን የወደፊቱ ዘመን ለአውቶማቲክ፣ ለሃይብሪድ እና ለኤሌክትሪክ መኪኖች የተመቻቸ ነው። ክላሲክ የማኑዋል መኪኖችን ማየት የምንችለው በሙዚየሞች እና በጥንታዊ መኪናዎች ስብስብ (Classic Car Shows) ውስጥ ብቻ የሚሆንበት ጊዜ ሩቅ አይደለም።